Juristenval

MuhammadAliMijn vorige blogpost over internetbankieren werd overgenomen op Sargasso en scoorde maar liefst 120 reacties, voornamelijk van mensen die aanzienlijk beter op de hoogte zijn van hoe computers werken dan ik. Door alle technische termen over Ubuntu, Linux, LXDE, IDE’s, cross compilers, XFCE en mitm-attacks raakte ik al snel de draad kwijt. Eén ding lijkt wel duidelijk: ook lieden die veel deskundiger zijn dan ik, zijn het er niet over eens hoe je écht veilig kunt bankieren via het internet en of dat eigenlijk wel kan. Maar dat is uiteindelijk een technisch verhaal en daar wilde ik het helemaal niet over hebben.

Een paar reacties verwezen naar het probleem zoals ik het er wel over wilde hebben: welke stappen moeten we vrezen van de bank nu die nieuwe regels hanteert waarbij de consument ineens iets moet kunnen en moet kunnen betalen waarvan het maar de vraag is of hij dat kan en of hij daar de financiën wel voor heeft? Eén betrof een link naar dit artikel, dat ik iedereen aanraad, ondanks het feit dat ik hieronder ga betogen dat het beside the point is.

Kort gezegd betoogt de auteur dat het met de consequenties van de nieuwe regels voor internetbankieren wel zal meevallen. Er is namelijk ook een wet en die kunnen de banken niet zomaar wijzigen. Grove nalatigheid zal een bank moeten bewijzen en er zijn redelijk duidelijke regels over wat grove nalatigheid nu precies is. Het lijkt de auteur niet waarschijnlijk dat je bijvoorbeeld de klos bent als je een illegale versie van Photoshop op je computer hebt staan, terwijl de schade is ontstaan door een Android-trojan. Er moet wel een – aantoonbaar, neem ik aan – verband bestaan.

Dat is een pertinent punt en ook heel erg waar, maar het gaat voorbij aan het probleem zoals dat bestaat voor de gewone consument. Dat is het gevolg van wat ik voor het gemak ‘de juristenval’ noem: de neiging van juristen om de werkelijkheid te zien zoals die door de wet wordt gedefiniëerd. Die werkelijkheid verschilt van alledag.

Een korte schets van wat ik denk dat er zou kunnen gebeuren in een extreem voorbeeld.

Stel, een onverlaat weet zich toegang te verschaffen tot mijn internet account bij de bank en mijn rekeningen worden geplunderd. Die onverlaat is slim genoeg om dat te doen op het moment dat mijn salaris net is binnengekomen. Ik heb niets meer, mijn saldo staat op nul. Stel dat de bank vindt dat heeft kunnen gebeuren omdat de machine die ik gebruikte niet voldoende op orde was. En stel dat mijn bank inderdaad zo betrouwbaar is als ik in mijn stoutste dromen vermoed.

Mijn verzoek aan de bank om de schade te restitueren zal dan door de bank in eerste instantie geweigerd worden met een beroep op de nieuwe regels. Daarna kunnen ze rustig niets doen en afwachten. Dan moet ik stappen ondernemen om ze te dwingen. Die kosten geld en vooral tijd, maar leveren niet meteen geld op.

Teneinde te kunnen blijven werken (ik forens), zal ik binnen enkele dagen geld nodig hebben, misschien wel dezelfde dag nog. Teneinde niet te verhongeren, zal ik binnen drie weken geld nodig hebben. Teneinde niet dakloos te worden, zal ik binnen drie maanden geld nodig hebben. Ik weet niet binnen welke termijn gas, water en licht worden afgesloten, maar dat zal niet veel verschillen van de huur. Grof geschat zal het een jaar duren voordat mijn financiën weer op basis van eigen inkomen op orde zijn gebracht, vooropgesteld dat er niets, maar dan ook echt niets misgaat.

Ik denk niet dat de stappen die voor mij openstaan zo snel tot een oplossing zullen leiden dat mijn levensonderhoud niet direct in gevaar komt. Mijn bank zal bovendien in beroep gaan en verder alles doen om de zaak te traineren, in dit voorbeeld. Het hoeft maar een klein beetje mis te gaan of ik zit al lang en breed in de daklozenopvang tegen de tijd dat ik via de rechterlijke weg mijn bank gedwongen heb de schade (deels) te vergoeden.

Het is een extreem voorbeeld. Ik ben geen jurist en mijn rampjaar zal er in het echt wellicht heel anders uitzien dan wat ik hierboven als angstbeeld schets, maar duidelijk is denk ik wel dat een bank die de zaak wil traineren, je het leven gedurende een te lange periode heel erg zuur zal kunnen maken, zolang de regels die ze nu hanteren gehanteerd worden. Dat is waar banken gebruik van zullen gaan maken.

Volgens de auteur van de geruststellende blogpost waarnaar ik hieboven verwees, zal de – volhoudende – consument het uiteindelijk wel winnen. Sommige juristen zien dit ook als de oplossing van het probleem: het recht heeft gezegevierd en aangezien ze die uitkomst al ver van te voren zagen aankomen, herkennen ze de situatie niet als een probleem. Nogmaals: wat in die blogpost wordt beweerd is juist en terecht, maar het is niet gebaseerd op de dagelijke, praktische werkelijkheid van de gewone consument.

Het is een beetje als een bokswedstrijd waarvan al van te voren vaststaat wie er zal winnen. Een professioneel bokser is wellicht nog wel bereid om zich met die wetenschap eerst zes rondes lang in elkaar te laten beuken alvorens hij de beker in ontvangst mag nemen. Maar de meesten van ons zijn geen professionele boksers en worden liever niet in elkaar geslagen, ook niet als een professionele trainer ons verzekert dat het écht wel goed zal komen.

2 reacties op Juristenval

  1. Je hebt volstrekt gelijk: je recht krijgen is wat anders dan je recht hebben. En in het algemeen is het als consument heel moeilijk je recht te krijgen. Van je geld terug willen omdat een aankoop niet goed werkt tot een fraude laten herstellen door je bank.

    Ik zou alleen niet weten hoe het anders moet. Meer dan uitleggen wat de wet zegt, zodat je een tegenargument hebt en dan hópelijk je bank kunt overtuigen, kan ik niet bedenken. Dreigen met consumentenprogramma’s, het bedrijf te drogen hangen op GeenStijl of Sargasso of rumoer maken zodat er Kamervragen over komen, het kan wel maar het voelt niet per se effectief.

    Er is een geschillencommissie maar zoals je in mijn blog kunt lezen, gaat die eerder met de banken mee dan de rechter. Dat vind ik erg jammer.

    De enige echte oplossing is als de banktoezichthouder hier bovenop gaat zitten en de kant van de consument kiest. Of dat de Consumentenbond nu weer om de tafel gaat met de banken. De Bond deed immers mee met het opstellen van die regels, en kan na deze ontstane commotie mooi scoren door de regels consumentvriendelijker op te stellen.

  2. Ik zou aan willen dringen op een spreiding van je geld. een spaarrekening met een kleine duizend euri op een andere bank is altijd handig. Of wat biljetten in een ouwe sok.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: