Kaltstellen

Er is niet veel voor nodig. Ook in een democratische rechtsstaat, waar de vrijheid van meningsuiting gegarandeerd heet, is het eigenlijk vrij eenvoudig om iemand de mond te snoeren. Je hebt er maar twee dingen voor nodig: een paar slimme, onwelwillende luisteraars (of lezers) en een heleboel nuttige idioten. De rest is democratie, of zoals Aristoteles het stelde: de macht van het gepeupel.

Die onwelwillende lezer moet ik even uitleggen. Het is een essentieel principe, gebaseerd op een idee dat nog het beste is verwoord door Confucius:

Woorden zijn slechts voertuigen die een betekenis overbrengen, is de betekenis eenmaal overgebracht, dan kun je de woorden vergeten.

Wat je zeggen wilt, past nooit exact in woorden, sterker nog: hoe meer woorden je gebruikt, hoe meer aanknopingspunten voor een misverstand. De spreker of schrijver kan niet in zijn eentje verantwoordelijk zijn voor het correct overbrengen van de boodschap. Luisteraars en lezers moeten ook hun best doen te begrijpen wat er werkelijk gezegd wil worden door de boodschap weer los te weken van zijn dragers: de woorden. It takes two to tango.

Maar wie niet dansen wil, kan ieder woord dat wordt gebruikt, aangrijpen voor een misverstand. Dat is wat onwelwillende luisteraars en lezers doen: niet kijken naar wat er gezegd wordt, maar naar welke woorden er worden gebruikt. Je kunt daar fenomenale successen mee behalen.

Van de week publiceerde Trouw-journaliste Elma Drayer een column waarin Frontaal Naakt-beheerder Peter Breedveld en diens wederhelft worden beschuldigd van anti-semitisme. De bijgeleverde citaten liegen er niet om, maar wie even dapper doorklikt, komt er al snel achter dat de citaten behoorlijk van hun context zijn ontdaan. Zo sterk zelfs, dat hun oorspronkelijke betekenis volledig verloren is geraakt.

Peter Breedveld kan -met enig gemak- beschuldigd worden van een heleboel dingen. Lees zijn blog en de kenmerken die je iemand euvel zou kunnen duiden, of niet, zijn snel gevonden. Maar hem beschuldigen van anti-semitisme is zoiets als Moeder Theresa voor atheïst uitmaken (ook dat is ooit echt geprobeerd). In zijn laatste blogpost weet hij dat -binnen 323 woorden- in niet minder dan dertien links naar zijn eigen stukken adstrueren. Zelfs één van zijn ergste internet-vijanden, de hier al vaker besproken Annelies van der Veer, valt hem hierin bij.

Mevrouw Drayer heeft haar werk deze keer dus niet goed gedaan, helemaal niet goed. Je zou denken: even de feiten rechtzetten, mevrouw wijzen op het journalistieke handwerk, wachten op de rectificatie en klaar. Niets van dat alles. Haar stukje is de directe aanleiding dat Frontaal Naakt ermee stopt. Dat is wellicht niet de bedoeling van mevrouw Drayer, maar ligt aan de tweede factor die ik hierboven noemde: de nuttige idioten.

Wie de bijdragen van Peter Breedveld van de laatste paar maanden leest, krijgt al snel een goed beeld van het mechanisme. Slimme, onwelwillende lezers als mevrouw Drayer plaatsen precies die ‘informatie’ op het internet die de nuttige idioten zullen aanvatten als reden én als instrument om mensen persoonlijk te intimideren. Peter heeft al vaker gesignaleerd dat zijn werkgever, die volkomen buiten zijn blog staat, steeds maar wordt genoemd op het internet. Zijn wederhelft -ook vaak in de media- werd ook niet gespaard en zelfs zijn kinderen, die echt nooit in de media actief zijn geweest, werden genoemd.

Of zijn adres ook is gepubliceerd weet ik zo niet, maar het zou me niet verbazen. Een goede vriend van me -ook omstreden op het internet, maar om hele andere redenen- trof eens op een hem niet welgezinde website een foto van zichzelf aan terwijl hij zijn huis binnenstapte, genomen vanaf de overkant van de straat door iemand die daar moet hebben staan posten. Niet leuk als je op internet toch al wordt bedreigd en al eens naar de politie hebt moeten stappen wegens uiterst dubieuze leuzen die op je voordeur waren gekalkt.

Ook als er nooit wat gebeurt met je kinderen, ook als je niet fysiek wordt gemolesteerd, of misschien wel júist als dat niet gebeurt, bezorgt je dat een permanente angst om wat er zou kunnen gebeuren als één van die nuttige idioten flipt. Zo werkt ongeveer de maffia. Zo werkt al-Qaeda. Zo werken foute regimes in enge landen. Als er maar genoeg slimme stemmingmakers zijn en voldoende nuttige idioten, kunnen ook in een rechtsstaat, een parlementaire democratie, waar iedereen gelijk is en er vrijheid van meningsuiting is, mensen kaltgestellt worden.

Het zijn de duistere krachten die het internet weet op te roepen, nota bene het onderwerp van de column van Elma Drayer.

2 reacties op Kaltstellen

  1. Cpt. Iglo zegt:

    Peter Breedveld deugt niet en valt wel degelijk van antisemitisme te beschuldigen. Zie ‘Frontaal Naakt stopt niet‘. Hij is trouwens niet eens echt gestopt.

  2. shirhashirim zegt:

    Of de heer Breedveld deugt of niet is in deze discussie niet relevant, net zomin als de vraag of hij nu werkelijk gestopt is of niet en al evenmin of hij nu wel of niet antisemiet is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: