Evangelie van Judas

oktober 22, 2012

Omdat ik enige tijd geleden voor slechts drie euro een vertaling van het recent ontdekte Evangelie van Judas in de ramsj zag liggen, heb ik maar besloten me toch eens in te gaan lezen in het christendom van de gnostieke tak. Het ging om een Nederlandse vertaling plus commentaar van één van de gnostiek-experts in Nederland: prof. dr. J. van Oort.

Voor die drie euro had ik natuurlijk gewaarschuwd moeten zijn. Na een grondige inspectie van de stickers bleek het boek al eerder afgeprijsd te zijn naar 22-nog wat, en daarna naar drie euro. Daar was natuurlijk een reden voor, en die weet ik nu.

Het boek zelf is prima. Naast de vertaling staan overvloedig noten en aan die vertaling gaat een uitgebreide inleiding vooraf die uitstekend geschikt is voor volstrekte leken als ik. Die inleiding heb je ook wel nodig, om redenen die ik zo dadelijk uit zal leggen. Inleiding, noten en vertaling zijn goed leesbaar en het boek is mooi uitgegeven. Driewerf zonde dat het in de ramsj terecht kwam.

Maar verder…

Als het Evangelie van Judas een representatieve afspiegeling is van het gnostieke christendom, dan wordt het uitsluitend onderboden door het Boek van Mormon. Dat laatste is zo’n verschrikkelijk slechte imitatie van de King James vertaling van de bijbel dat ik er -ondanks herhaalde pogingen- gewoon niet doorheen kom. Dat kun je van het Evangelie van Judas niet zeggen.

Want bij die gnostici komt er een partij mythologie om de hoek kijken waar de oude Grieken nog een puntje aan konden zuigen. Met de Joods-Christelijke traditie heeft het helemaal niets meer te maken. Gnostici gaan uit van een goed en een kwade God, kort door de bocht geformuleerd, waarbij de kwade God voor de schepping gezorgd heeft en de goede God… Ja, voor wat eigenlijk? Dat ben ik eigenlijk even kwijt.

Dat komt door de bomen in het bos: naast goede en kwade God zijn er namelijk aeonen en ogdoaden, speelt de dwaze wijsheid een rol en ene Jaldabaoth, een hele foute figuur. Er fladderen hemelwezens rond met namen als Harmozel en Adonaios. Bij lezing van het Evangelie van Judas verwacht je ieder moment Gandalf tegen te komen of een paar hobbits. Zonder dollen: one ring to rule them all zou in het gnostieke wereldbeeld niet misstaan. Ik moest bij het lezen van de inleiding steeds denken aan de Silmarillion.

En dat is precies wat me aan het lezen houdt: de vraag of het misschien nog leuk wordt. Maar ik nader inmiddels het einde van het boek en er lijkt niet veel van te komen. Nog geen ork.


Sociaal leenstelsel

oktober 10, 2012

Waar ik me sinds de uitvinding van het woord ‘scheefwonen’ af en toe verschrikkelijk over kan opwinden: woorden die expliciet bedoeld zijn om de boel te flessen. Zoiets komt -heel verrassend- vrij vaak voor in de politiek.

De langstudeerboete is nu dan toch van de baan, althans voor zolang de beloften uit het formatieproces standhouden, en in de plaats daarvan komt een ‘sociaal leenstelsel’. Dat schijnt nog erger te zijn, maar goed daar heb ik het nu even niet over. Mij gaat het om de aanduiding ‘sociaal leenstelsel’.

Bestaan er dan ook ‘asosiale leenstelsels’? En zouden de heren Rutte en Samsom dáár dan niet eens wat aan moeten doen? En wat zou er zo speciaal ‘sociaal’ zijn aan dit leenstelsel? Wie googlet op het onderwerp komt al snel op twee punten uit: lagere rente en terugbetalen naar draagkracht.

Als stemmer weet je dan al waar de adders zitten. Ten eerste zal in de toekomst die rente worden opgetrokken tot marktconform, ten tweede zal de definitie van ‘draagkracht’ worden aangepast aan de gewenste hogere staatsinkomsten. Het woord ‘sociaal’ is er slechts aan toegevoegd om het leenstelsel erdoor te krijgen.

Hoe ik dat weet? Zorgtoeslag, opvangtoeslag, huurtoeslag, eigen risico zorgverzekering. Vier voorbeelden, vrijwel zonder nadenken, in dertig seconden.


Pavlov

oktober 8, 2012

We kunnen ons blijven verwonderen over het feit dat als de één of andere ontspoorde idioot een amateuristisch filmpje maakt om aan te tonen dat de islam maar niks is, er elders op de wereld iedere keer weer voldoende ontspoorde idioten klaar staan om daar bewijs voor aan te dragen. Het zou slapstick zijn geweest als er geen doden bij waren gevallen.

Zonder iets af te willen doen aan de verwonderlijkheid van deze situatie, viel mij afgelopen week op dat eenzelfde verwondering wel eens zou kunnen spelen in het Midden Oosten.

Want iedere keer dat er daar voldoende ontspoorde idioten voorhanden zijn om weer eens een paar onschuldigen om zeep te helpen vanwege de één of andere belediging, zijn er in de westerse wereld altijd wel een paar ontspoorde idioten bereid om op zo’n moment olie op het vuur gaan gooien door nog eens extra aan het beledigen te slaan.

De boel vernielen en mensen doodmaken is nog heel wat anders dan iemand beledigen, maar het gaat me nu even niet om de ernst van het vergrijp. Het gaat me om de Pavlov-reactie: de ander doet iets wat je niet bevalt en terstond volgt er een reactie waarvan je van te voren weet dat het de zaak alleen maar erger maakt.

Daarin blijkt het moderne, seculiere westen niet minder erg te zijn dan het Midden Oosten. Kennelijk hebben aan beide zijden voldoende mensen de kunst niet onder de knie gekregen om situaties te herkennen waarin je je Pavlov-reacties vooral niet moet volgen.


Stom(p)

oktober 3, 2012

Mevrouw Youskine, het is niet slim om iemand die wil beweren dat uw geloof aanzet tot geweld, daarvoor extra argumenten in handen te spelen. U heeft natuurlijk die passage over die stomp op de neus niet letterlijk bedoeld, maar in overdrachtelijke zin gebezigd. Maar we leven hier in een land van volledig doorgeseculariseerde Calvinisten die alles in de eerste plaats letterlijk nemen en bovendien al wat ook maar zijdelings met religie te maken heeft in de eerste plaats -en selectief- opvatten als achterlijk, gevaarlijk, dom en inhumaan.

Het doet er weinig toe dat er in de tweede kamer iemand zit die bij eerdere gelegenheden dingen heeft gezegd die vele malen achterlijker, gevaarlijker, dommer en inhumaner zijn. Ik herinner me iets met knieën en schieten, en zo zijn er nog wat meer niet-komisch bedoelde sound bites. Die man baseert zich alleen niet op een geloof en wordt dus serieuzer genomen dan u, mevrouw Youskine.

Maar er zijn meer redenen waarom uw column iets te ver af staat van de belevingswereld van uw lezers om effectief te kunnen overtuigen. Alleen het idee al dat een jongedame van nu van een profeet van veertienhonderd jaar terug -of van God- zou kunnen houden. Met uw hele hart nog wel. De laatste keer dat dat hier voorkwam, was toen er nog nonnen waren. Inmiddels is zuster Immaculata voor de gemiddelde Nederlander even uitheems als een Klingon.

En ik denk -eerlijk gezegd- ook niet dat u gelijk heeft. Uw reactie lijkt me namelijk eerder een uiting van een verschijnsel dat de Britse filosoof Bertrand Russell ooit beschreef:

Als u in een discussie merkt dat u boos wordt, moet u zich beslist afvragen of u misschien ongelijk heeft.

Want de liefde voor God uit zich eerder op de wijze van zuster Immaculata, die vierendertig jaar verlamde oude mensen waste, in bed verschoonde en eten gaf, terwijl anderen demonstreerden voor dit of tegen dat.