Koran van elders?

Een hoogst eigenaardig artikel in de bijlage van Trouw van 4 augustus 2012. Volgens een Canadese wetenschapper moet de oorsprong van de koran heel ergens anders gezocht worden dan we tot nu toe dachten.

Volgens het traditionele islamitische verhaal -het verhaal dat we ook op school leren en in de meeste literatuur tegenkomen- is de koran ontstaan in de steden Mekka en Medina, op het Arabisch schiereiland. Deze Canadees zoekt de oorsprong echter veel noordelijker: de regio rond het huidige Syrië en Jordanië.

Zijn argumentatie is heel eenvoudig en makkelijk te volgen. In de regio rond Mekka en Medina -de Hejaz- werd het zogenaamde ‘Zuid Arabische’ schrift gebruikt. Dat kennen we uit inscripties.

Een inscriptie in Zuid Arabisch schrift uit het Nationaal Museum van Saudi Arabië

Het Zuid-Arabische schrift is uiteindelijk in onbruik geraakt en dat is jammer, want het had voor alle Arabische klanken -of in ieder geval medeklinkers- een apart letterteken.

Het schrift waarin de koran is geschreven, dat we tot op de dag van vandaag kennen als ‘Arabisch’, stamt echter uit de regio waar nu Syrië en Jordanië liggen. Dat schrift is ontstaan uit het Aramese schrift en was niet erg geschikt voor de Arabische taal: 15 lettertekens voor 28 klanken, wat betekende dat teveel lettertekens voor teveel verschillende klanken konden staan, soms wel vijf. Het Arabische schrift heeft dan ook later enkele ‘hulpstukken’ ontwikkeld om dat euvel te verhelpen.

Aangezien alle oudste manuscripten van de koran die we kennen geschreven zijn in het -minder geschikte- Arabische schrift, ligt de conclusie nogal voor de hand dat de inhoud van de koran ook wel in die noordelijke regio voor het eerst zal zijn opgeschreven. Die gevolgtrekking ligt zo verschrikkelijk voor de hand dat je je afvraagt waarom hij niet eerder is geopperd.

Een detail van een oud koranmanuscript in Arabisch schrift dat onlangs bij Sotheby’s werd geveild. Het betreft een tekststijl die ‘hejazi’ genoemd wordt. De oudste koranmanuscripten zijn in deze stijl geschreven.

Wie het artikel in Trouw goed leest, kan daarin de verklaring voor dit opvallende feit vinden. Helemaal aan het eind wordt namelijk vermeld dat er wél papyri en inscripties gevonden zijn uit de zevende eeuw met teksten, geschreven in het ‘Arabische’ schrift. Dat wil dus zeggen dat de stelling ‘rond Mekka en Medina werd het Zuid Arabische schrift gebruikt’, niet helemaal klopt. Kennelijk bestonden beide schriftsystemen naast elkaar en is de uit het Aramees voortgekomen schriftcultuur ook in gebruik geweest rond Mekka en Medina.

De Canadese onderzoeker zoekt zijn toevlucht nu in wat wetenschappers een ‘hulphypothese’ noemen. De in het Arabisch gestelde teksten zouden geschreven zijn door de officiële bestuurslaag. In dat geval zouden alleen onofficiële Arabische teksten tellen als bewijs dat ook het Arabische schrift gewoon gebruikt werd naast het Zuid Arabische. Dat zou kunnen, maar het werpt natuurlijk wel de vraag op of de teksten uit de koran niet ook door, of onder leiding van, die bestuurslaag kunnen zijn opgeschreven.

Bovendien doet zich een andere verklaring voor, een alternatieve hulphypothese, die in dit geval de theorie onderuit haalt: Zuid Arabisch schrift werd alleen gebruikt voor officiële inscripties en Arabisch schrift voor inscripties en minder formele zaken als teksten op papyrus.

Het staat niet expliciet in het artikel in Trouw, maar enig googelen op het Zuid Arabisch schrift, levert al snel ettelijke inscripties op, maar niets dat niet op steen staat. Het Wikipedia artikel over dit onderwerp vermeldt wel een cursieve variant dat op andere materialen werd gebruikt dan steen, maar dat is in Jemen. Te ver zuidelijk.

Als de koran, in navolging van andere heilige geschriften, op papyrus en perkament werd opgeschreven en voor die media het Arabische schrift als geeigend werd gezien, dan is het helemaal niet gek dat er nooit iets van de koran in het -voor steen bedoelde- Zuid Arabische schrift is vastgelegd.

Let wel: die alternatieve hulphypothese hoeft niet waar te zijn, maar het is wel een nogal voor de hand liggende mogelijkheid die even in het artikel onderkend had moeten worden. Nu is het artikel in Trouw niet meer dan weer een voorbeeld van de tsunami aan revisionistische theorieën over het ontstaan van de islam die nauwelijks wetenschappelijk zijn onderbouwd, overduidelijk naar een vooropgezette conclusie toe redeneren of, in dit geval, niet bijster handig ‘naar de leek toe worden doorgecommuniceerd’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: