Religieus geweld

Naar aanleiding van de aanslag met fatale afloop op een moskee in Anderlecht wijdt de Mainzer Beobachter, naar aanleiding van een slimme vraag van een vriend of een aanslag op het belastingkantoor hem minder zou doen, zijn blogpost aan religieus geweld:

In januari kregen kerken extra bescherming. Daarvoor was een synagoge in Amersfoort het doelwit. Het verbaast me allang niet meer.

De auteur stelt een diagnose voor:

Zo zou ik, met de nodige slagen om de arm, verklaren waarom er aanslagen zijn op moskeeën, kerken en synagogen: onwetendheid. Onbekend maakt onbemind. De rust rond onze overheidsgebouwen verklaar ik vanuit bekendheid met hun functies.

Dat klinkt logisch. Het is zelfs logisch. Maar het strookt niet met wat we weten over samenlevingen waarin verschillende religieuze groeperingen vreedzaam met elkaar samenleefden.

Er zijn in het verleden nogal wat multiculturele en multireligieuze samenlevingen geweest. Vreedzame. Van de zijde van moslims wordt het islamitische Andalusie in de Vroege Middeleeuwen altijd genoemd (onder het Umayyadenkalifaat van Cordoba). Rond dezelfde tijd bestonden er vergelijkbare samenlevingen in Sicilie, waar Noormannen gebied hadden veroverd op moslims, en op Cyprus en in de Levant in de vorm van enkele Kruisvaardersstaten. Later vluchtten Sefardische joden naar het Ottomaanse rijk en de Republiek der Nederlanden, waar ook sprake was van meerdere culturele en religieuze groeperingen die relatief vreedzaam met elkaar samenleefden.

Kenmerkend voor al deze samenlevingen is dat de diverse bevolkingsgroepen op alle gebieden met elkaar interacteren, behalve op religieus gebied. De onderlinge handel is levendig. Interreligieuze vriendschappen zijn geen probleem. Men vertrouwt elkaar zelfs zijn leven toe (Maimonides was lijfarts van Saladin). Maar inzake geloof leven ze volkomen langs elkaar heen en vertonen ze niet alleen geen enkele vorm van interesse in elkaar, maar zelfs tot op zekere hoogte een zeker vermijdingsgedrag.

Belangstelling voor ‘de ander’ is er vooral om -in eigen kring- het eigen gelijk te bevestigen en als dat niet lukt, houdt men zich het liefst stil. De eerste koranvertaling in Europa werd gemaakt met het specifieke doel om binnenshuis de ideeën van de islam van een weerwoord te kunnen voorzien. Toen de islamitische perigeet ibn Jubayr constateerde dat de rechten van moslims in Kruisvaardersstaten weliswaar beperkt waren, maar beter gegarandeerd dan onder islamitisch bewind, sprak hij vooral de hoop uit dat zijn geloofsgenoten daar niet in groten getale achter zouden komen.

Die vergaande wederzijdse desinteresse zorgt ervoor dat het gros van de mensen niet geconfronteerd wordt met bonafide andersdenkendheid. Wie er achter komt dat  ‘de ander’ wezenlijk anders kan denken zonder gek, kwaadwillend, dom of misleid te zijn, heeft namelijk een probleem: het confronteert met de mogelijkheid dat de eigen overtuigingen wellicht niet zo rotsvast staan als ze lijken. Die onzekerheid gaat voor veel mensen gepaard met angst en waar die angst aan de levensovertuiging raakt, kan dat al snel een existentiele zaak worden.

Een groot deel van de moderne wereld kenmerkt zich echter door het op grote schaal kennis nemen van elkaars overtuigingen. Massamedia en internet dragen daar op grote schaal toe bij. Die wederzijdse geinformeerdheid ligt aan de basis van religieuze intolerantie en geweld. Mohammed B. -om maar een voorbeeld te noemen- citeerde in zijn dreigbrief aan Ayaan Hirsi Ali uit de Talmoed, zoals de adepten van Geert Wilders uit de koran en hadith citeren.

Zo zou ik, om de auteur van het hierboven geciteerde artikel te parafraseren, met de nodige slagen om de arm, verklaren waarom er aanslagen zijn op moskeeën, kerken en synagogen: niet onwetendheid, maar juist die bekendheid met ‘de ander’ die onzekerheid, angst en haat veroorzaakt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: